Waarom aardgasvrij en energieneutraal?

In 2035 een CO2-neutrale en aardgasvrije wijk ....

De gemeente Groningen wil in 2035 CO2-neutraal zijn. Dat wil zeggen dat alle energie die in de gemeente gebruikt wordt door huishoudens, bedrijven, instellingen en voor mobiliteit afkomstig is van duurzame bronnen. Dat betekent dat alle energie van huishoudens, bedrijven en instellingen van duurzame bronnen komt. Datzelfde geldt voor de energie voor vervoer en transport. De klimaatverandering vraagt om ingrijpende keuzes. Iedereen krijgt ermee te maken. Bovendien gaat in Groningen de gaskraan dicht.

Samen met tientallen partners uit de stad en externe deskundigen heeft de gemeente Groningen met een Routekaart in beeld gebracht hoe Groningen in 2035 CO2-neutraal kan zijn, en wat er moet gebeuren om daar te komen.

Proeftuin aardgasvrije wijken
Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) heeft aan 27 wijken een rijksbijdrage toegekend voor het aardgasvrij maken van wijken.


In Groningen is gekozen voor de wijken Paddepoel en Selwerd. De keuze voor Paddepoel en Selwerd ligt voor de hand vanwege de ontwikkelingen die daar al plaatsvinden. Zo legt WarmteStad er een warmtenet aan. In de wijk Selwerd wordt gewerkt aan een omvangrijke wijkvernieuwing, waar de mogelijkheden voor de energietransitie deel van uitmaken.

In Paddepoel werken de Groninger energiecoöperatie Grunneger Power en stichting Paddepoel Energiek, een bewonersinitiatief dat de wijk Paddepoel duurzaam wil maken, samen met bewoners aan de opzet van een buurtwarmtecoöperatie. In Selwerd willen we onderzoeken of we hierop aan kunnen sluiten.

Proeftuin Aardgasvrije wijken

Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) heeft aan 27 wijken een rijksbijdrage toegekend voor het aardgasvrij maken van wijken.


In Groningen is gekozen voor de wijken Paddepoel en Selwerd. De keuze voor Paddepoel en Selwerd ligt voor de hand vanwege de ontwikkelingen die daar al plaatsvinden. Zo legt WarmteStad er een warmtenet aan. In de wijk Selwerd wordt gewerkt aan een omvangrijke wijkvernieuwing, waar de mogelijkheden voor de energietransitie deel van uitmaken.

In Paddepoel werken de Groninger energiecoöperatie Grunneger Power en stichting Paddepoel Energiek, een bewonersinitiatief dat de wijk Paddepoel duurzaam wil maken, samen met bewoners aan de opzet van een buurtwarmtecoöperatie. In Selwerd willen we onderzoeken of we hierop aan kunnen sluiten.

Waar gebruik ik nu aardgas voor?

Het gemiddelde gasverbruik van huishoudens is 1.500m3 per jaar. Hiervan gaat ongeveer 80 procent naar verwarming en 20 procent naar warm water, vooral voor douchen. Een klein percentage wordt maar gebruikt om mee te koken. Sommige huishoudens gebruiken meer of minder gas dan 1.500m3 per jaar. Dit is afhankelijk van het soort huis en het gasverbruik, het bouwjaar, isolatie, het gebruik van verwarming en het gebruik van warm water.

Wie bepaalt hoe ik ga wonen zonder aardgas?

De komende jaren zullen de eerste bestaande wijken van het aardgas af gaan. Gemeenten en bewoners gaan samen op zoek naar de beste oplossingen. Omdat elke wijk en elke woning anders is, zullen we de komende jaren veel leren over hoe dit proces het beste kan verlopen.

Sommige alternatieven, zoals warmtenetten, zijn collectieve oplossingen. Dat betekent dat je niet in je eentje kan beslissen om op zo'n systeem aangesloten te worden. Het gaat altijd om meerdere huizen en vaak hele buurten. Gemeenten, woningcorporaties, netbeheerders, buurtinitiatieven en andere partijen zullen dit soort projecten samen met bewoners moeten oppakken.

Als je huiseigenaar bent kun je er zelf voor kiezen om aardgasvrij te worden door je woning all-electric te maken. Dat is wel een flinke investering, want je moet dan niet alleen heel goed isoleren, maar ook grote apparaten als een warmtepomp aanschaffen. Voor je zulke stappen neemt, is het verstandig om eerst uit te zoeken of er niet al plannen zijn voor jouw buurt.

Wat is de rol van de gemeente?

De gemeente heeft vanuit de overheid de regierol gekregen in de warmtetransitie. Dit betekent dat zij de overstap naar aardgasvrij wonen in goede banen moeten leiden. De gemeente heeft daarmee de taak om voor elke wijk een plan te maken om van het gas af te gaan. Dit doen zij door toezicht te houden op nieuwbouw en door op zoek te gaan naar de beste alternatieven voor de bestaande bouw. Als bewoner is het belangrijk om mee te denken met de gemeente. Zonder overleg kan de gemeente namelijk niet beslissen wat er in jouw huis gaat veranderen. Er is dan ook geen handboek van wat er precies moet gebeuren omdat elk gebied, wijk, stad of dorp anders is. Het proces om naar een aardgasvrije wijk te gaan zal daarom overal een beetje verschillen.

Dat de gemeente de regierol heeft, betekent overigens niet dat zij hier alleen voor staan. Alle andere betrokken partijen werken samen in de transitie. Denk hierbij aan woningcorporaties, warmte- en energiebedrijven, installateurs en huurders of huiseigenaren.

Wanneer ga ik van het gas af?

Een wijk zal nooit van het ene op het andere moment van het gasnet afgesloten worden. Dit proces zal enkele jaren duren. Gemeenten zullen de komende tijd de eerste wijken aanwijzen om van het gas af te gaan. Andere wijken zullen nog even moeten wachten. Het is nu dus vaak nog niet duidelijk wanneer jij precies van het aardgas af gaat. Op onze kaart kan je zien of er in jouw buurt al plannen zijn.

Waarom is aardgasvrij goed voor het klimaat?

Aardgas is een fossiele brandstof. Dat betekent dat er CO₂ vrijkomt bij de verbranding. Sinds de industriële revolutie stoten wij zoveel CO₂ uit, dat de gemiddelde temperatuur op aarde op dit moment snel stijgt. Deze opwarming zorg voor veranderingen in het klimaat, met enorme gevolgen. Maar liefst 95 procent van de 7,7 miljoen huishoudens in Nederland gebruikt aardgas voor verwarming, warm water en om op te koken. Al die woningen bij elkaar zorgen voor een flinke CO₂-uitstoot: wel 11 procent van de totale Nederlandse uitstoot van broeikasgassen. Stoppen met het gebruik van aardgas zorgt dus voor een flinke afname van onze CO₂-uitstoot. En hoe minder CO₂ in de lucht, hoe beter dat is voor het klimaat. Daarbij hebben we in Groningen, waar we de gevolgen van de aardgaswinning enorm merken, een extra motivatie om van het gas af te gaan.

Wat is het plan van de Gemeente Groningen voor Selwerd, als het gaat om een aardgasvrije wijk?

De ontwikkelingen in Paddepoel zullen op de voet worden gevolgd. Net zoals in Paddepoel heeft ook WarmteStad plannen om een warmtenet aan te leggen in Selwerd. Selwerd leent zich goed voor een warmtenet, onderzoek heeft uitgewezen dat dit voor alle partijen de goedkoopste oplossing is vanwege de matige staat van isolatie, de gelijkheid van veel woningen en de grote hoeveelheid openbare ruimte.

Zie ook de routekaart.

Wat is een aardgasvrije wijk?

In een aardgasvrije wijk is aardgas uit het “straatbeeld”verdwenen. De huizen worden verwarmd door middel van elektriciteit, restwarmte of aardwarmte en in sommige wijken door een soort van synthetisch gas.

Veel huizen in Selwerd lijken op elkaar. Kunnen we niet een standaardaanpak bedenken, waar iedereen gebruik van kan maken?

Dit is inderdaad de bedoeling. Door te standaardiseren wordt de aanpak goedkoper en gaat het sneller.

Welke Warmtevoorziening en warmtenetten zijn mogelijk in Selwerd?

Hieronder kunt u meer informatie vinden over het warmtenet, WarmteStad en 050 Buurtwarmte, en de verschillen hiertussen.

Wat gaat WarmteStad doen in Selwerd?

WarmteStad is bezig met het uitleggen van een warmtenetwerk in Paddepoel en Selwerd. Een aantal grote gebouwen zullen hierop worden aangesloten. De volgende complexen zullen sowieso op WarmteStad worden aangesloten:

  • Dragant (voormalig Duindoornflat)
  • De Beukenhorst
  • Berkenflat
  • Portieketagewoningen De Huismeesters
  • Nieuwbouw Nijestee

Voor meer informatie kunt u terecht op www.warmtestad.nl.

Wat kan 050 Buurtwarmte betekenen voor bewoners van Selwerd?

Stichting 050 Buurtwarmte gaat een buurtwarmtenet realiseren in Paddepoel. Dit buurtwarmtenet kan eventueel worden uitgebreid naar Selwerd.

Een buurtwarmtenet bestaat uit een warmtecentrale en een warmtenetwerk. De warmtecentrale is een gebouw, ter grootte van een vrijstaand huis, dat onder meer zonnepanelen, een warmtepomp en een buffervat voor warm water herbergt. Door ondergrondse leidingen, het buurtwarmtenetwerk, stroomt de gasvrije warmte naar de aangesloten huizen in de buurt.

Het buurtwarmtenet komt in collectief eigendom van de buurtbewoners die op het warmtenet worden aangesloten. Er zijn dus geen aandeelhouders; gebruikers worden de gezamenlijke eigenaar van het warmtenetwerk en profiteren zo van de opbrengsten.

Wat is het verschil tussen WarmteStad en 050 Buurtwarmte?

050 Buurtwarmte en WarmteStad zijn twee verschillende organisaties. WarmteStad is een publiek-privaat bedrijf en richt zich op grote afnemers van warmte (bijv. grote flats). Zij sloot contracten met woningbouwcorporaties en eigenaren van flats in Paddepoel en Selwerd. 050 Buurtwarmte is een burgerinitiatief en richt zich op kleinere, individuele afnemers, particuliere VvE’s en bewoners van eengezinswoningen. Het buurtwarmtenet komt in collectief eigendom van de buurtbewoners die op het warmtenet worden aangesloten. Daardoor kunnen bewoners bijvoorbeeld meepraten over de tarieven. WarmteStad en 050 Buurtwarmte kijken samen of plannen slim gecombineerd kunnen worden.

Wat zijn de voor- en nadelen van een warmtenet?

Een warmtenet komt als collectieve oplossing in beeld op plekken waar veel vraag is naar warmte, zoals in wijken met dichte bebouwing. Voordeel is dat niet alle huishoudens afzonderlijk hoeven te investeren in gasloze alternatieven zoals warmtepompen en isolatie. In een jaren ‘60 wijk als Selwerd is die stap naar aardgasvrij door de matige isolatie van de woningen heel erg kostbaar. Een warmtenet vormt dan een betaalbaar alternatief. Nadelen zijn dat in de huidige regelgeving het warmtenet en de warmtelevering in handen zijn van één leverancier (monopoliepositie). Om te voorkomen dat mensen die zijn aangesloten op warmtenetten te veel betalen hanteert de rijksoverheid het NMDA principe (Niet Meer Dan Anders). Gebruikers betalen niet meer wanneer ze een gasaansluiting zouden hebben.

Wat gaat een aansluiting op een warmtenet kosten?

Uiteraard geldt voor zowel WarmteStad als 050Buurtwarmte dat de afnemer niet meer betaalt dan wanneer hij/zou nog op gas zou stoken.

Hoe duurzaam is een warmtenet?

De duurzaamheid van een warmtenet heeft veel te maken met de duurzaamheid van de bron van de warmte: die bepaalt hoeveel CO2-uitstoot er vermeden kan worden. Vanuit duurzaamheidsperspectief is een lage temperatuur warmtenet optimaal. Daarbij wordt warmte tussen 20 - 40 graden gebruikt. Jammer genoeg is dat in een jaren ‘60 wijk niet voldoende omdat de huizen een hogere temperatuur warmte nodig hebben. Een hoge temperatuur warmtenet met goed geïsoleerde buizen (weinig leidingverlies) in combinatie met een echt duurzame bron is dan een goed alternatief.

Wat wordt de duurzame bron van de warmtenetten?

050Buurtwarmte verkent drie opties voor een duurzame bron: ondiepe geothermie,  TEO, thermische energie uit oppervlaktewater, en gebruikmaking van het retourwater dat door de buizen van het warmtenet van WarmteStad stroomt. De temperatuur wordt omhoog gebracht tot de benodigde temperatuur met een grote warmtepomp die draait op groene stroom. Om de piekvraag in koude dagen op te vangen moet - tot een alternatief is gevonden - worden teruggegrepen op een hulpketel. WarmteStad werkt aan een optie waarbij gebruik wordt gemaakt van restwarmte van de datacenters op Zernike. Tot die tijd wordt gebruik gemaakt van een tijdelijke voorziening bestaande uit gasketels in combinatie met WKK (WarmteKrachtKoppeling).